تام از وقوع بيداديها جلوگيرى ميكرد ، و امارات و شواهد فراوان را در تحقيق حق از باطل بدست مىآورد ، و گاهى هم حتما قضايا را براى حل و فصل به هيئت امينى مىسپرد ، در حالى كه قاضى اين كار را بدون موافقهء طرفين كرده نمىتوانست ، و او داراى هيبت و قوت و قدرتى بود . « 1 » محكمهء مظالم عموما در مساجد منعقد مىشد ، كه رياست آن را خليفه يا والى يا نايب مقرر كردهء ايشان به عهده داشت ، و هنگاميكه مامون خليفه عباسى در حدود ( 197 ه 812 م ) در خراسان بود او بقول گرديزى : « اندر خراسان عدل بگسترد و رسم‌هاى نيكو نهاد ، و به شهر مرو اندر سراى شايگان بنشست ، و هر روز اندر مسجد جامع آمدى ، و مظالم كردى ، و علماء و فقها را بنشاندى و سخن متظلمان بشنيدى و داد ايشان بدادى . » « 2 » محكمهء مظالم در حضور پنج گروه مردم انعقاد مىيافت : 1 / مددگاران صاحب مظالم و حاميان : كه بقوهء - ايشان حكم قضا نفاذ مىيافت . 2 / حاكمان : كه در اطراف قضايا و رد حقوق به ارباب آن معلومات ميدادند ، و حقايق دعاوى خصوم را آشكارا ميكردند . 3 / فقيهان : كه صاحب مظالم دربارهء مشكلات مسايل شرعى از ايشان فتوا ميگرفت . 4 / كاتبان : كه اقوال خصوم را ضبط كرده و حقوق ايشانرا ثبت ميكرد . 5 / شاهدان : كه در اثبات دعاوى خصوم ميكوشيدند و شهادت ميدادند . بدين نحو محكمهء مظالم . شكايات عامه را در هر باب مىشنيد و وظايف صاحب مظالم اين بود : 1 / تحقيق و نظر بر قضايائى كه افراد يا جماعات دربارهء واليان عرض ميكردند ، و از انحراف واليان از راه حق ، شكوه مينمودند ، و يا كارداران خراج در فراهم‌آورى ماليات بيراهى ميكرند . و يا كاتبان ديوانها در اموال مسلمانان كمى يا بيشى به عمل مىآوردند .

--> ( 1 ) - ماوردى در احكام السلطانيه 77 ببعد ( 2 ) - زين الاخبار خطى 38 ب